Rituelen en tradities in Vlaanderen

Ex-voto's

Een traditie die sterk is geëvolueerd, is het offeren van ex-voto’s. Ex-voto’s zijn allerlei voorwerpen of beeltenissen die gelovigen schenken aan specifieke heiligen in bedevaartplaatsen.

Fanfare- en harmonieorkesten

Geen dorpsfeest, processie of optocht gaat uit zonder dat een lokale fanfare of harmonie het feest met de nodige blaasmuziek opfleurt. Haast iedereen is dan ook vertrouwd met het traditionele beeld van muzikanten die strak in het uniform door de straten marcheren. Muziekverenigingen hebben altijd al een grote rol gespeeld in het sociaal-culturele leven en de feestcultuur van België, Nederland en Noord-Frankrijk en zijn ook nu nog sterk verankerd in de maatschappij.

Gansrijden

Het gansrijden is een eeuwenoude traditie die nog steeds actief wordt beoefend in Antwerpse polderdorpen als Zandvliet, Berendrecht, Lillo, Stabroek, Ekeren en Hoevenen. Vooral de laatste twintig jaar kent het spel een ware heropleving. De meeste gansrijdersverenigingen moeten zelfs met wachtlijsten werken omdat er elk jaar maar dertig deelnemers aan de wedstrijd mogen deelnemen.

Halloween

Halloween is een Amerikaans feest dat vanaf de jaren 1990 ook in ons land voet aan wal kreeg. Op zich zijn veel Halloweengebruiken vrij recent ontstaan. Verklede kinderen die bedelen langs de deuren bijvoorbeeld, kwamen in Amerika pas na de Tweede Wereldoorlog voor. Sinds de jaren 1970 doen volwassenen mee aan het feest. Ook zij trekken verkleed de straten op of nemen deel aan Halloweenparty’s. Vanaf dan steeg de nadruk op het lugubere. In die periode brak bovendien paniek uit over vermeend sadistisch geweld op Halloween.

Hemelvaart

De veertigste dag na Pasen (de verrijzenis van Jezus) oftewel de tiende dag voor Pinksteren (de neerdaling van de Heilige Geest) viert de christelijke gemeenschap Hemelvaartsdag. Hemelvaartsdag valt dan ook steeds op een donderdag. Sinds de vierde eeuw wordt op deze donderdag de tocht van Jezus naar de hemel herdacht.

Het Jaartallenleven in Leuven

50 worden is niet niks. Veel mensen leven dan ook wat bewuster naar deze verjaardag toe dan naar andere. In Leuven hebben ze een wel heel bijzondere manier om met dit overgangsritueel om te gaan. Op veertigjarige leeftijd verenigen mannen uit hetzelfde geboortejaar zich daar namelijk om samen naar dit belangrijke moment toe te leven. In de 10 jaar tussen hun 40ste en 50ste verjaardag organiseren ze en nemen ze deel aan allerhande activiteiten en ontstaat er een hechte onderlinge band.

Hidirellez

Hidirellez (of Hidrellez) is een jaarlijks feest waarmee mensen uit Turkije en een groot deel van de Balkan vieren dat de lange winter ten einde is en de natuur zich opnieuw herstelt. In Turkije wordt het feest voornamelijk gevierd door alevieten en Romagemeenschappen. De meeste feesten vinden op het platteland plaats, maar er zijn ook grote vieringen in bijvoorbeeld Erdine en Istanbul. Ook in het Belgische Gent en het Nederlandse Giersbergen zijn er sinds een aantal jaar Hidirellezfeesten.

Vieren in de natuur

Hindoeïstisch huwelijk

Het huwelijk wordt overal anders gevierd. Amita Sejpal, de public relations manager van de Swami Nayaran-tempel in Antwerpen, legde LECA uit welke tradities er aan een Indisch Hindoeïstisch huwelijk verbonden zijn. Hindoeïstische huwelijken staan hier bekend om hun kleurrijke rituelen, maar worden in het thuisland anders gevierd naargelang de religieuze vertakking en de bevolkingsgroep waartoe de partners behoren. Amita en haar man zijn in India getrouwd en kwamen daarna naar België. In ons land komen Hindoeïstische huwelijken niet zo vaak voor.

Holi

Ieder jaar rond maart vieren hindoes feest. Op de eerste dag na de volle maan van de maand Phalguna vieren ze het Holi- of Phagwafeest, dat ook wel het kleurenfestival wordt genoemd. Holi is een combinatie van een lente- en een nieuwjaarsfeest en viert de overwinning van het goede op het kwade. Een van de meest opvallende gebruiken van Holi is dat mensen elkaar bestrooien met gekleurd poeder en water. Het is een kleurrijk en een hoopvol feest, waarbij veel wordt gegeten, gezongen en gedanst.

Huwelijksverjaardag

Wanneer twee mensen in het huwelijksbootje stappen, beloven ze hun verdere leven met elkaar te delen. Jaarlijks herdenken velen dan ook hun huwelijksdag waarop ze deze belofte hebben gedaan. Belangrijke huwelijksverjaardagen zouden door sommigen reeds sinds de zestiende eeuw worden gevierd en krijgen vandaag de dag nóg meer aandacht dan vroeger. Deels omdat de gemiddelde huwelijksduur is gestegen doordat ook de gemiddelde levensduur is gestegen.

Islamitische afscheidsrituelen

Elke cultuur heeft zijn eigen manieren om om te gaan met de grote momenten in het leven. Het spreekt dan ook voor zich dat ook aan rouwen heel wat tradities en gebruiken verbonden zijn. In deze tekst lees je hoe binnen de Islam afscheid wordt genomen van een overleden dierbare. Moslims geloven dat Allah over alles beslist, dus ook over waar en wanneer iemand overlijdt. Zij beschouwen de dood echter niet als een eindpunt, maar veeleer als een verandering van de toestand.

Islamitische bedevaart

De ‘Hadj’ is de traditionele Islamitische bedevaart naar Mekka. Het is een van de vijf pijlers of beginselen van het Islamitische geloof. Deze bedevaart is daarom een verplichting voor elke gezonde volwassen moslim, die over voldoende bestaansmiddelen beschikt. Tijdens de Hadj komen jaarlijks enkele miljoenen moslims van over de hele wereld naar Mekka. De Hadj is zo de grootste religieuze bijeenkomst ter wereld. Het tijdstip van de bedevaart wordt bepaald door de maankalender en valt steeds in het najaar. De Hadj heeft telkens plaats in de aanloop naar het Offerfeest.

Islamitische initiatierituelen

Overgangsrituelen of rites de passage duiden belangrijke momenten in ieders levenscyclus aan. Initiatierituelen zijn een bijzondere vorm van overgangsrituelen en bewerkstelligen de geleidelijke overgang van de kindertijd naar de volwassenheid. Iedere cultuur heeft zijn eigen initiatierituelen. Binnen de islamitische gemeenschap worden jongens vroeger in de geloofsgemeenschap en in de wereld van de jongvolwassenen opgenomen dan meisjes. 

Jom Kipoer

De tiende dag van de joodse maand tishrei of de tiende dag na Rosj Hasjana of Joods Nieuwjaar vieren de joden Jom Kipoer of Grote Verzoendag. Jom Kipoer begint elk jaar op een andere datum omdat de joodse kalender gebaseerd is op de maancyclus*.

Joods huwelijk

Vele rituelen en tradities verbonden aan het huwelijk vinden hun oorsprong in het jodendom. De joodse huwelijksrituelen verschillen evenwel sterk van regio tot regio en van gemeenschap tot gemeenschap.

Joodse afscheidsrituelen

Met de dood komt een einde aan iemands leven op aarde. Het is een belangrijk overgangsmoment waar velen zich dikwijls ongewild, maar tegelijk onvermijdelijk, op voorbereiden. Verschillende levensbeschouwingen hebben diverse rituelen en ideeën omtrent de dood. Joden bijvoorbeeld geloven dat overledenen een nieuw leven bij God beginnen en geloven tevens in de kans op verrijzenis.

Joodse geboorterituelen

Levenslooprituelen markeren de belangrijke momenten in iemands leven. Binnen elke levensbeschouwing bestaan er dan ook tal van gewoonten en gebruiken die een geboorte, de overgang naar volwassenheid, een huwelijk of een overlijden begeleiden. In deze tekst vind je meer info over hoe binnen het joodse geloof met de komst van nieuw leven wordt omgegaan.

Joodse initiatierituelen

Overgangsrituelen of rites de passage duiden belangrijke momenten in ieders levenscyclus aan. Initiatierituelen zijn een bijzondere vorm van overgangsrituelen en bewerkstelligen de geleidelijke overgang van de kindertijd naar de volwassenheid. Iedere cultuur heeft zijn eigen initiatierituelen. Zo hecht de joodse gemeenschap bijvoorbeeld veel belang aan de opname van twaalf- en dertienjarigen in hun geloofsgemeenschap en in de wereld van de jongvolwassenen. 

Kermis
Als kind gaan we er naartoe met onze ouders of grootouders, als tiener spreken we er af met vrienden of met een (potentieel) liefje, als ouder nemen we onze kinderen er mee naartoe en als grootouder genieten we van het plezier dat onze kleinkinderen er beleven: de kermis is er voor jong en oud.
Kerst

Kerst is een christelijk feest, waarmee de geboorte van Jezus Christus wordt herdacht. Dat gebeurt zowel op Kerstavond (24 december) als op Kerstdag (25 december). Uit bronnen blijkt dat Kerstmis al sinds de vierde eeuw gevierd wordt. Het was Romeins keizer Constantijn De Grote die in dezelfde eeuw besliste om de viering op 25 december vast te leggen.

Koningsdag

Ieder jaar wordt op 15 november Koningsdag gevierd in België. Dit feest wordt ook wel Dag van de Koning of Koningsfeest genoemd. In de volksmond heeft men het meestal over Dag van de Dynastie, maar die benaming is eigenlijk niet juist: op Koningsdag wordt immers alleen hulde gebracht aan de koning van België en niet aan de hele Koninklijke familie. Koningsdag is in België geen officiële feestdag. Wel krijgen de meeste ambtenaren een dagje vrij.

Last Post

Elke avond wordt aan de Menenpoort in Ieper om klokslag 8 uur het verkeer even stilgelegd voor de korte ceremonie van de Last Post. Deze korte, maar ontroerende ceremonie is in de eerste plaats de herdenking van en een eerbetoon aan de Britse soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog gesneuveld zijn. Haar symboliek krijgt ook erkenning in het buitenland, en dan vooral in Groot-Brittannië waar de herinnering aan de Great War zeer levendig gehouden wordt.

Leerlingenraden

In Vlaanderen hebben de meeste leerlingen een stem in het beleid van hun school via hun vertegenwoordigers in de leerlingenraad. De overheid heeft immers decretaal bepaald dat alle secundaire scholen een leerlingenraad moeten oprichten, tenzij het schoolreglement de participatie van leerlingen op een andere manier garandeert en er geen 10% van de leerlingen zijn die om een leerlingenraad verzoeken. De wijze waarop de leerlingenraad verkozen moet worden ligt ook vast. Iedere leerling moet zich kandidaat kunnen stellen, de stemming is verplicht en anoniem.

Liefdesbruggen

In heel wat landen bestaan er zogeheten ‘liefdesbruggen’. Op zo’n brug beloven koppeltjes elkaar eeuwige liefde. Als symbool daarvan maken ze een hangslot vast aan de brug en gooien ze het sleuteltje in het water. Liefdesbruggen vind je onder meer in Wroclaw (Polen), Parijs (Frankrijk), Verona (Italië) en Ljubljana (Slovenië). Verliefde koppels kunnen sinds kort ook in hartje Gent terecht: aan de Sint-Michielsbrug, een stenen boogbrug over de Leie, doken onlangs de eerste hangsloten op.

Hangsloten

Loofhuttenfeest

Aan het einde van Jom Kipoer of Grote Verzoendag worden reeds voorbereidingen getroffen voor het Loofhuttenfeest. Het Loofhuttenfeest of Soekot is een oogstfeest enerzijds en herdenkt de veertigjarige tocht door de woestijn anderzijds. Het feest duurt negen dagen en begint op de vijftiende dag van de joodse maand tishrei. Elk jaar begint het Loofhuttenfeest op een andere dag omdat de joodse kalender gebaseerd is op de maancyclus*. Zoals alle joodse vieringen vangt ook deze viering reeds ’s avonds aan**.

Pagina's