Divali

Divali

Divali of het feest van het licht is één van de belangrijkste hindoeïstische feesten. Divali is afgeleid van dipavali, wat in het Sanskriet zoveel betekent als ‘rij van lichtjes’. Het feest komt oorspronkelijk uit India, maar wordt vandaag de dag wereldwijd gevierd. Divali duurt doorgaans vijf dagen en vindt plaats op het einde van de maand Kartik en het begin van de maand Ashvin (oktober/november). 

De terugkeer van Rama 

Wegens de complexiteit, diversiteit en verspreidheid van het hindoeïsme zijn er heel wat regionale verschillen in de manier waarop mensen Divali vieren. Toch zijn er een aantal elementen die vaak terugkomen. Zo verbinden vele hindoes Divali aan de legende van Rama en zijn vrouw Sita. Deze laatste zou op een bepaald moment geschaakt zijn door de demonische god Ravana. Rama slaagt erin zijn vrouw terug te winnen met de hulp van de apengod Ranuman, waarop het koppel terugkeert naar hun rijk. Daar wacht hen een warm welkom: de hele stad is versierd met bloemen, alle huizen zijn schoongemaakt en overal staan olielampen en kaarsen. Rama wordt aanbeden als ideale koning, ideale echtgenoot en de verpersoonlijking van alles wat goed en eerlijk is. Veel mensen richten zich tijdens Divali dan ook tot deze god Rama, die door sommigen wordt gezien als de zevende incarnatie van Vishnu. De legende verhaalt hoe het goede het kwade overwint, wat een belangrijke symboliek is binnen het hindoeïsme.

Reinigen en decoreren

Ter voorbereiding van Divali worden de huizen grondig schoongemaakt, omdat vuil wordt beschouwd als een bron van kwaad. Ook de bewoners dienen volledig rein te zijn om het goede in hun huis te kunnen ontvangen. De vloeren en muren van de huizen worden versierd met rangoli: kleurrijke patronen die zijn aangebracht met rijstpoeder, kalk of gekleurd krijt. Sommige patronen worden doorgegeven van generatie op generatie en zijn al honderden jaren oud. Een populair patroon is dat van de lotusbloem. Die staat binnen het hindoeïsme symbool voor schoonheid, voorspoed en vruchtbaarheid. Ook wordt er vaak een rangoli gemaakt van de godin Lakshmi die tijdens Divali wordt verwelkomt als brenger van schoonheid, rijkdom en voorspoed. De godin Lakshmi wordt afgebeeld met vier armen en vier handen. Ieder hand staat voor een andere deugd: dharma (rechtvaardigheid), kama (oprecht verlangen), artha (rijkdom) en moksha (de bevrijding uit de cirkel van leven en dood).

Vijf dagen feest

Hoewel Divali vooral in huiselijke kring wordt gevierd, wonen velen toch een dienst in een gebedshuis bij. De festiviteiten duren vijf dagen. Aan elk van die vijf feestdagen zijn aparte verhalen en tradities verbonden, die kunnen verschillen van streek tot streek.Op de eerste dag kopen de meeste mensen nieuwe kleren en ontdoen ze zich van hun oude, gedragen kledij. Ook kopen ze vaak iets uit zilver en goud omdat metalen voorwerpen geluk zouden brengen. Die eerste dag wordt aangeduid als Dhan-teras. Het woord dhan betekent rijkdom. Op de tweede dag baden veel hindoes zich ritueel in olie. Zo ontdoen ze zich van het kwaad van hun zonden en zijn ze rein om het goede te ontvangen. Op die dag, die Chotti Divali of kleine Divali wordt genoemd, offeren velen ook voedsel aan hun voorouders of aan één van de vele hindoegoden. Op die manier hopen ze dat het nieuwe jaar voorspoedig zal worden. De derde dag is de belangrijkste en heet Chopada-puja. Op deze dag verwelkomen hindoes de godin Lakshmi in hun huis door een grote variëteit aan rijk en zoet voedsel te bereiden. ’s Avonds duiken overal in de huizen, op straat en zelfs op de rivier kleine lampjes – diya’s – op. Deze diya’s zijn gemaakt uit klei en geklaarde boter. Steeds vaker wordt op die avond ook vuurwerk ontstoken. Op deze dag wensen elkaar een ‘Gelukkig Divali’ toe. Op de vierde dag – Padwa – begon vroeger de jaartelling voor Hindoestanen. Veel mensen zien die dag nog steeds als de officiële start van een nieuw zakelijk jaar. De vijfde en laatste dag tenslotte staat volledig in het teken de liefde tussen broer en zus. Tijdens Bhaiya-Dooi gaan veel broers met geschenken bij hun zussen op bezoek, die speciaal voor hen een maaltijd bereiden.

LITERATUUR

MacMillan, D.M., Divali: Hindu festival of lights, Enslow Publishers, Berkeley Heights, 1997.

Sarkar, J., Hindu feasts, fasts & ceremonies, Srishti Publishers & Distributors, New Delhi, 1999.

Strouken, I., Dit zijn wij. De 100 belangrijkste tradities van Nederland, Pharos Uitgevers, Utrecht, 2010.