Allerheiligen en Allerzielen

Allerheiligen en Allerzielen

Allerheiligen wordt op 1 november gevierd ter ere van alle heiligen. Eén dag later volgt Allerzielen, een feest waarop alle overledenen herdacht worden. Beide feestdagen worden vooral door de rooms-katholieke gemeenschap gevierd. Binnen andere levensbeschouwingen zijn er eveneens momenten waarop heiligen en overledenen herdacht worden, maar deze vieringen vallen op andere data en verlopen ook op een andere manier.

De oorsprong

In de beginjaren van het christendom werden christenen vaak vervolgd en zelfs gedood omwille van hun geloof. De aanhangers van deze nieuwe levensbeschouwing werden namelijk beschouwd als een bedreiging. Hieruit ontstond een martelarenfeest, dat in de loop der jaren geëvolueerd is tot Allerheiligen en Allerzielen zoals we die vandaag de dag vieren.

De voorbereiding

Heel wat nabestaanden trekken voor 1 november al naar de begraafplaats om de grafsteen op het graf van overleden dierbaren schoon te maken. Vaak zetten ze dan ook al bloemen en kaarsen op het graf. Meestal wordt gekozen voor chrysanten, omdat dat herfstbloeiers zijn. Traditioneel zijn die wit of geel, al valt het ook wel op dat er tegenwoordig ook dikwijls voor kleurrijkere bloemen wordt gekozen.

De herdenking

Allerzielen is bedoeld om de overledenen te herdenken. Dat gebeurt meestal door een bezoek aan hun graf te brengen. Omdat 2 november in België geen officiële feestdag is en 1 november wel, gaan veel mensen al een dag vroeger naar het kerkhof. Zo worden de doden dus eigenlijk herdacht op Allerzielen, het feest ter ere van de heiligen.

'Pesjoenkelen'

'Pesjoenkelen' of 'pesjonkelen'* is de naam van een in onbruik geraakte traditie die vroeger voornamelijk op Allerzielen werd uitgevoerd. De traditie hield in dat een gelovige bij het binnenkomen van de kerk een aantal voorgeschreven gebeden opzegde. Op die manier kon een gelovige een aflaat bekomen, zodat de ziel van een overledene na de dood uit het vagevuur zou worden gered. Wanneer iemand ook nog voor een andere overledene een aflaat wilde verdienen, moest die persoon eerst de kerk weer uitgaan, om vervolgens opnieuw naar binnen te gaan en dezelfde gebeden nog eens te herhalen.

* Er zijn nog tal van benamingen met dezelfde betekenis.

LITERATUUR

Boesmans, A., 'Symbolen op graven', in: Limburgs Volkskundig Genootschap, Lapjesproef voor drie zussen, Concentra Media nv, Hasselt, 2004, p. 170-171.