Missie en visie

MISSIE

LECA is het Landelijk Expertisecentrum voor Cultuur van Alledag. Als aanspreekpunt wil het de weg wijzen naar betrouwbare informatie, experten en organisaties die werken rond het alledaags erfgoed. LECA sensibiliseert het brede publiek over het belang van dit domein en communiceert over nationale en internationale tendensen.

LECA specialiseert zich in het erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten.

  • De dienstverlening richt zich in de eerste plaats tot personen, organisaties en verenigingen die dit erfgoed koesteren. LECA wil deze cultureel-erfgoedgemeenschappen organiseren, activeren, adviseren, informeren, sensibiliseren en ondersteunen om er voor te zorgen dat hun erfgoed gedocumenteerd wordt, onderzocht wordt, ter harte genomen wordt en voor het publiek ontsloten wordt.
  • Het centrum reikt methodes aan om op een actuele, vernieuwende en duurzame manier om te gaan met dit erfgoed.
  • Ook streeft LECA naar een groter bewustzijn in de samenleving van het belang en de waarde van het erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten. Via publieksactiviteiten (websites, publicaties, lezingen, workshops…) wil LECA de diversiteit en rijkdom van dit erfgoed benadrukken en centraal in de actuele samenleving plaatsen.
  • LECA is bovendien een knooppunt voor kennisdeling en expertise-uitwisseling. Het wil samen met nationale en internationale onderzoeks-, documentatie- en collectiebeherende instellingen kennis en expertise ontwikkelen en uitwisselen over het erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten.
  • LECA volgt nationale en internationale tendensen op de voet, haalt internationale expertise binnen en geeft die door.

Door de krachten te bundelen en expertise-uitwisseling te bevorderen wil LECA het erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten versterken en het draagvlak ervoor vergroten.

VISIE

Gelaagde dienstverlening

Specialisatie: erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten

LECA werkt in de eerste plaats rond het erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten. Daarbij staan de vrijwilligers en verenigingen die dit erfgoed koesteren, centraal. Samen met de duizenden traditiedragers die dit erfgoed in leven houden genereert LECA kennis over en inzicht in de evolutie, leefbaarheid, diversiteit, betekenis en beleving van diverse erfgoedelementen en ontwikkelt het manieren om deze te borgen. Met een generieke aanpak wil LECA de versnippering aan informatie tegengaan, de kennis verdiepen en onderlinge expertise-uitwisseling bevorderen. LECA stelt relevante gegevens ter beschikking van het brede publiek en de erfgoedsector. De website en maandelijkse nieuwsbrieven zijn daarbij belangrijke middelen. LECA richt zich ook tot particulieren en de media die informatie zoeken over dit erfgoed. Om deze doelstellingen te bereiken, werkt LECA samen met nationale en internationale verenigingen en organisaties binnen en buiten de erfgoedsector die een bepaald aspect van dit erfgoed behartigen. Op die manier streeft het centrum naar maximale uitwisseling van kennis en expertise.

Eerstelijnszorg: erfgoed van cultuur van alledag

LECA biedt eerstelijnszorg aan voor het erfgoed van cultuur van alledag. Het sensibiliseert het brede publiek, volgt nationale en internationale tendensen op en is het aanspreekpunt voor betrouwbare informatie. Iedereen kan bij het centrum terecht met vragen over het alledaagse leven van vroeger en nu. LECA geeft literatuurtips en achtergrondinformatie en stelt een uitgebreide handbibliotheek met zoekapparatuur ter beschikking van onderzoekers, studenten en geïnteresseerden. LECA verwijst ook door naar experts of bevoegde instanties die expertise over het onderwerp hebben, zoals ervaringsdeskundigen, verenigingen, landelijke expertisecentra voor cultureel erfgoed, landelijke organisaties voor volkscultuur, collectiebeherende instellingen, landelijke organisaties buiten het erfgoeddecreet en academische experts uit binnen- en buitenland.

Positionering

Complementair beleid

LECA voert een beleid dat complementair is aan dat van andere actoren die een expertiserol opnemen binnen het brede domein van de cultuur van alledag. In dat opzicht doet LECA kennisdeling, samenwerking, doorverwijzing en uitwisseling van informatie.

Collectiebeherende cultureelerfgoedorganisaties

Als landelijk expertisecentrum voor erfgoed vertrekt LECA vanuit cultureel-erfgoedgemeenschappen. Anders dan collectiebeherende cultureel-erfgoedorganisaties beheert LECA geen museum-, archief- of bibliotheekcollectie. Voor de verzamel-, behoud- en beheerfunctie verwijst het daarom door naar de bevoegde instanties. In plaats van collecties vormen mensen het vertrekpunt. Die permanente verdiepende werking waarbij de beleving van traditiedragers centraal staat, kan een belangrijke aanvulling zijn op de werking van collectiebeherende instellingen. Samenwerking, zowel op het vlak van (participatief) onderzoek als op het vlak van publieksgerichte acties, kan zorgen voor wederzijdse verdieping en versterking. Collectiebeherende cultureel-erfgoedorganisaties zijn dan ook belangrijke partners en werken complementair met de missie van LECA.

Erfgoedcellen

Waar mogelijk zoekt LECA bij de uitvoering van zijn activiteiten samenwerking met erfgoedcellen. Doel van die samenwerking is elkaars kwaliteiten en mogelijkheden vergroten en complementair te werken. LECA heeft een bovenlokale blik. Erfgoedcellen hebben expertise op het vlak van lokaal of regionaal erfgoed. Het is de taak van LECA om samen met erfgoedcellen uitwisseling van lokale kennis en expertise over sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten te faciliteren op een bovenlokaal en internationaal niveau. Op die manier stimuleert LECA kennisdeling, -verbreding en -verdieping.

LEOV

LECA is een schakel binnen het netwerk van landelijke expertisecentra voor cultureel erfgoed en landelijke organisaties voor volkscultuur. Elk van deze organisaties heeft een bepaalde erfgoedspecialisatie. LECA erkent de specialisatie van collega-organisaties en streeft naar maximale samenwerking en kennisdeling.

Universitair onderzoek

Met het verdwijnen van het vak Nederlandse volkskunde (KU Leuven) in 2011 dreigde het onderzoek en de expertise rond cultuur van alledag verloren te gaan. De academische interesse is echter niet volledig verdwenen. Andere wetenschappen zoals sociologie, geschiedenis, antropologie, communicatiewetenschappen en cultuurwetenschappen richten steeds vaker de blik op dagelijkse cultuurverschijnselen en op processen van betekenisgeving en toeeigening. LECA volgt deze ontwikkelingen op de voet en onderhoudt contacten met dit interdisciplinaire veld.

Visie op erfgoed

Cultuur van alledag en erfgoed

Erfgoed is iets overdraagbaars. Het is ‘een voorstelling, ervaring, gewoonte of object. Deze erfenis wordt door een groep mensen herkend en gewaardeerd, overgedragen en ontvangen als een zinvolle continuïteit met of verandering ten opzichte van het verleden, gericht op de toekomst.’ Het begrip cultureel erfgoed bevat dan ook ten minste drie componenten namelijk 1) er wordt iets overgedragen, 2) er moet zowel een groep gevers als een groep ontvangers zijn en 3) er moet een motivering van de legitimiteit van de overdracht zijn, waarbij mensen bijvoorbeeld motiveren waarom ze kiezen voor continuïteit of verandering. Erfgoed is dus niet enkel een kwestie van toe-eigening van iets dat ons werd overgedragen uit het verleden, maar ook over de wil om het door te geven aan toekomstige generaties. Als LECA dus spreekt over cultuur van alledag is dat steeds in functie van het erfgoed van alledag.

Dynamisch erfgoed van nu

Erfgoed is een erfenis uit het verleden die gericht is op de toekomst. LECA kiest ervoor enkel op die aspecten van het erfgoed van cultuur van alledag die vandaag de dag leven en als dusdanig worden beleefd. Levende groepsculturen staan daarbij centraal. Mensen maken immers, ongeacht hun woonplaats of sociale positie, deel uit van een of meerdere groepsculturen die met behulp van allerlei rituelen, gebruiken en tradities gestalte krijgen.

Traditiedragers centraal

Erfgoed is mensenwerk. LECA stelt daarom de traditiedragers van het erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten centraal. Traditiedragers bezitten kennis over een bepaalde traditie en kunnen zowel passief als actief zijn. Actieve dragers zetten zich in om de traditie door te geven, terwijl passieve dragers de kennis bewaren maar er verder niets mee doen. Actieve traditiedragers kunnen in de loop van hun leven passieve dragers worden en omgekeerd. Vaak zijn mensen passieve dragers voor bepaalde tradities, terwijl ze andere tradities actief doorgeven. Bovendien kan het voortbestaan van een traditie afhangen van de kennis van een passieve drager wanneer er geen actieve traditiedragers meer zijn.

Relatie tot de samenleving

Pluralisme en diversiteit

LECA stelt pluralisme en diversiteit centraal. LECA beschouwt kennis over cultuur van alledag als een belangrijke sleutel tot meer begrip en wederzijds respect in de samenleving. LECA maakt een breed publiek vertrouwd met de bestaande diversiteit in de maatschappij. LECA wil ervoor zorgen dat mensen zich bewuster worden van waar zij zelf voor staan en gemakkelijker verschillen en gelijkenissen met andere levensvisies (h)erkennen en waarderen. Bijgevolg zal LECA zich nooit richten op ‘Vlaams’ erfgoed, maar steeds op erfgoed in Vlaanderen.

Nood aan betrouwbare informatie

LECA wordt dagelijks geconfronteerd met vragen over gewoonten, tradities en gebruiken, maar ook met weinig betrouwbare en foutieve informatie en interpretaties die via allerlei kanalen worden verspreid. De doorbraak van Web 2.0 creëerde een toevloed aan user-generated content waarbij de vroegere consumenten van informatie nu zelf ook informatie publiceren via allerhande sociale media, blogs en online fora. De betrouwbaarheid van dergelijke informele informatie is vaak ondermaats. LECA wil staan voor kwaliteit, verdieping en betrouwbaarheid. De informatie die LECA over de cultuur van alledag publiceert, is daarom gebaseerd op betrouwbaar, participatief en eerstehands onderzoek. Via een gelaagde werking stelt LECA die kennis op verschillende manieren ter beschikking van derden.

Website

De website van LECA is een belangrijke schakel tussen het expertisecentrum, de cultureel-erfgoedgemeenschappen die het ondersteunt en het brede publiek. De website is een interactief platform dat dankzij de input van traditiedragers een overzicht biedt van de rijkdom en diversiteit van het erfgoed van sociale gebruiken, rituelen en festiviteiten. Door de databases aan te vullen met bijkomend onderzoeksmateriaal, wil LECA dit erfgoed ontsluiten voor een breder publiek. Om versnippering van informatie tegen te gaan bracht LECA alle info van zijn voormalige thematische websites www.feestelijkvlaanderen.be, www.tradities.be en www.volkscafes.be in het voorjaar van 2014 samen op het vernieuwde www.lecavzw.be.